Với đặc thù một xã miền núi có nhiều xóm bản vùng sâu, vùng xa, công tác dân tộc luôn được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, có tính chiến lược lâu dài đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Trong bức tranh toàn diện đó, việc triển khai hiệu quả các Chương trình mục tiêu quốc gia, trọng tâm là Quyết định số 1719/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đã tạo ra xung lực mạnh mẽ làm thay đổi căn bản diện mạo nông thôn miền núi và nâng cao chất lượng cuộc sống cho đồng bào.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của các nguồn lực hỗ trợ từ Trung ương và tỉnh, Đảng ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã đã chủ động thiết lập khung pháp lý, ban hành kịp thời các kế hoạch chỉ đạo đồng bộ ngay từ cơ sở.

Địa phương đã thành lập Ban Quản lý chương trình, Tổ thẩm định kinh phí sự nghiệp và kiện toàn Ban Chỉ đạo chung các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 để đảm bảo quá trình điều hành thông suốt. UBND xã đã liên tục ban hành các Kế hoạch số 126/KH-UBND ngày 09/12/2025, các Kế hoạch 141/KH-UBND, 143/KH-UBND và 145/KH-UBND ngày 06/5/2026 nhằm phân bổ, giao dự toán chi tiết các nguồn vốn sự nghiệp và vốn đầu tư phát triển theo đúng danh mục, đúng quy định pháp luật, nhằm phân công nhiệm vụ rõ ràng gắn với trách nhiệm của từng bộ phận chuyên môn, đặt nền móng vững chắc cho việc thực thi chính sách một cách công khai, minh bạch.

Kết quả rõ nét nhất trong triển khai chương trình tại Quỳ Hợp chính là kết quả huy động và giải ngân các nguồn vốn đầu tư hạ tầng thiết yếu phục vụ đời sống dân sinh. Trong giai đoạn 2021-2025, nguồn vốn đầu tư phát triển thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tại xã đã giải ngân đạt tới 97,76%, tương đương hơn 40,37 tỷ đồng trên tổng số 41,29 tỷ đồng được giao. Nguồn vốn sự nghiệp giai đoạn này cũng đạt tỷ lệ giải ngân 95% với 6,55 tỷ đồng.

Bước sang năm 2026, xã tiếp tục triển khai kế hoạch thực hiện nguồn vốn sự nghiệp với tổng mức 12,65 tỷ đồng để đáp ứng các nhu cầu cấp thiết. Nguồn kinh phí này đã trực tiếp hỗ trợ mua bồn, tẹc nước sinh hoạt phân tán cho 154 hộ đồng bào với kinh phí 462 triệu đồng; bố trí 850 triệu đồng đầu tư hạ tầng sản xuất thiết yếu, đồng thời hoàn thành nâng cấp nhiều tuyến giao thông huyết mạch như đường bê tông xóm Quang Minh, Bản Phạy và khởi công xây dựng cầu dân sinh từ xóm Khánh Quang đi Bản Ạng.

Cùng với việc hoàn thiện hạ tầng, công tác hỗ trợ chuyển đổi sinh kế, phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp bền vững theo chuỗi giá trị được chú trọng triển khai tới từng thôn, bản. Xã đã phân bổ các nguồn vốn sự nghiệp để xây dựng mô hình sản xuất giống lúa thuần tại Khánh Quang, Bản Ạng, mô hình cánh đồng mẫu lúa lai tại Cù Mọn và hỗ trợ giống lúa hè thu trợ giá 80% cho hàng chục xóm bản đăng ký.

Chính quyền cơ sở tích cực phân bổ hàng trăm lít thuốc sát trùng, vắc-xin tiêm phòng dịch bệnh cho đàn gia súc, gia cầm, duy trì khoanh nuôi bảo vệ hơn 1.251 ha rừng tự nhiên và nâng diện tích trồng rừng mới lên 163 ha. Các giải pháp cụ thể này vừa giúp bảo đảm an toàn sinh học trong chăn nuôi, vừa có tác dụng hỗ trợ người dân vùng cao nâng cao năng suất canh tác, từng bước xóa bỏ tập quán sản xuất manh mún, lạc hậu.

Nghệ nhân Sầm Văn Bình trao đổi tại Lớp truyền dạy bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các DTTS gắn với phát triển du lịch, thuộc Dự án 6 của Chương trình mục tiêu quốc gia

Điểm sáng trong thực hiện chính sách dân tộc tại Quỳ Hợp còn được thể hiện qua các chính sách an sinh xã hội, giáo dục và chăm sóc sức khỏe toàn diện. Trong năm học 2025-2026, toàn xã đã tiếp nhận và cấp phát kịp thời hơn 300 tấn gạo cho 3.947 lượt học sinh vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo Nghị định 116/2016/NĐ-CP.

Xã đã thực hiện chi trả hơn 6,37 tỷ đồng tiền hỗ trợ chi phí học tập cho 8.892 em, miễn 100% học phí cho 14.639 học sinh và hỗ trợ tiền ăn trưa cho 1.816 trẻ mẫu giáo theo các quy định hiện hành.

Trên lĩnh vực y tế, việc cấp phát miễn phí 21.541 thẻ bảo hiểm y tế cho người nghèo, người cận nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng đặc biệt khó khăn đã bảo đảm quyền lợi chăm sóc sức khỏe ban đầu của người dân. Mạng lưới y tế cơ sở được củng cố với 100% xóm bản có nhân viên y tế hoạt động thường xuyên, giúp công tác tiêm chủng mở rộng và phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em đạt nhiều kết quả tích cực.

Bên cạnh phát triển kinh tế và an sinh, việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào các dân tộc gắn với phát triển du lịch theo Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được triển khai rất sinh động. Với nguồn kinh phí 210 triệu đồng, xã đã phối hợp tổ chức các lớp truyền dạy chữ Thái của Nghệ nhân Sầm Văn Bình, truyền dạy các nét đẹp văn hóa dân tộc Thổ của Nghệ nhân Trương Sông Hương, đồng thời duy trì và ra mắt các câu lạc bộ dân ca, dân vũ, câu lạc bộ hát suối lăm, nhuôn. Các giải thi đấu thể thao quần chúng như bắn nỏ, đẩy gậy, kéo co diễn ra sôi nổi tại Đại hội Thể dục thể thao cấp xã, tạo không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng.

Vai trò của 32 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số tiếp tục được phát huy hiệu quả. Đội ngũ già làng, người có uy tín không chỉ được thăm hỏi, tặng quà nhân dịp lễ Tết mà còn được cử tham gia các đoàn học tập kinh nghiệm mô hình phát triển tại các tỉnh phía Bắc, trở thành những hạt nhân nòng cốt tuyên truyền pháp luật và hòa giải thành công các mâu thuẫn ngay từ cơ sở.

Phó Chủ tịch UBND xã Quỳ Hợp Trương Thị Giang báo cáo tình hình triển khai Chương trình MTQG trên địa bàn xã trong chương trình làm việc của Bộ Dân tộc và Tôn giáo tại tỉnh Nghệ An, ngày 09/7/2026

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, thực tiễn công tác dân tộc trên địa bàn xã Quỳ Hợp cũng bộc lộ những khó khăn, vướng mắc cần được khắc phục kịp thời. Tỷ lệ hộ nghèo của xã vẫn còn ở mức 5,29% với 450 hộ, chủ yếu tập trung tại các xóm, bản vùng sâu. Tiến độ giải ngân một số tiểu dự án thuộc nguồn vốn sự nghiệp còn chậm, việc thanh quyết toán các công trình vốn đầu tư phát triển hết nhiệm vụ chi còn kéo dài. Tính chất địa bàn xã rộng, giao thông đi lại giữa các bản vùng cao vào mùa mưa lũ còn cách trở, ảnh hưởng đến việc tiếp cận địa bàn; một số quy định, cơ chế hướng dẫn của cấp trên có sự điều chỉnh khiến cán bộ chuyên môn cấp xã đôi lúc lúng túng trong tham mưu và hoàn thiện hồ sơ...

Nhìn nhận một cách khách quan về kết quả và những vấn đề đặt ra, Phó Chủ tịch UBND xã Trương Thị Giang đánh giá rằng, việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia nói riêng, chính sách dân tộc nói chung trong thời gian qua đã đáp ứng đúng tâm tư, nguyện vọng chính đáng của đồng bào các dân tộc vùng sâu, vùng xa. Bà khẳng định, các nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia không những góp phần thay đổi diện mạo cơ sở hạ tầng, mà quan trọng hơn là đã tạo nên bước chuyển biến tích cực trong nếp nghĩ, cách làm của người dân, khơi dậy tinh thần tự lực vươn lên thoát nghèo bền vững.

Tuy nhiên, để chính sách phát huy tối đa hiệu quả, bà Giang nhấn mạnh quan điểm lãnh đạo của xã là kiên quyết bảo đảm tính công khai, dân chủ và minh bạch trong mọi khâu bình xét, phân bổ nguồn vốn, kiên quyết không để xảy ra tình trạng tiêu cực, lãng phí.

Trong giai đoạn tiếp theo, xã Quỳ Hợp xác định tập trung tháo gỡ các nút thắt về thủ tục hành chính, đẩy nhanh tiến độ giải ngân các nguồn vốn sự nghiệp đã được phân bổ cho các dự án phát triển sản xuất, nước sinh hoạt và bảo tồn văn hóa. Chính quyền địa phương sẽ tiếp tục lồng ghép hiệu quả nguồn lực của các Chương trình mục tiêu quốc gia, tăng cường đào tạo nghề, kết nối việc làm cho thanh niên vùng cao. Đồng thời, công tác bám nắm địa bàn, tuyên truyền phổ biến pháp luật, phát huy vai trò của già làng, trưởng bản sẽ tiếp tục được tăng cường, nhằm giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Sau hơn một năm vận hành chính quyền địa phương 02 cấp, lĩnh vực công tác dân tộc tiếp tục được chính quyền địa phương quan tâm, triển khai hiệu quả. Nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của đồng bào các dân tộc anh em, khối đại đoàn kết toàn dân trên địa bàn xã ngày càng được củng cố vững chắc, tạo nền tảng tinh thần và động lực thực tiễn để xã miền núi Tây Nam Nghệ An tiếp tục bứt phá hoàn thành các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra trong nhiệm kỳ.