Sơn La là tỉnh miền núi, biên giới với hơn 1,17 triệu người DTTS, chiếm 83,57% dân số. Toàn tỉnh hiện còn hơn 28.200 hộ nghèo, trong đó trên 97% là hộ DTTS.

Theo báo cáo của UBND tỉnh Sơn La, giai đoạn 2021-2025, tỉnh được phân bổ hơn 5.857 tỷ đồng thực hiện Chương trình MTQG 1719, đến cuối năm 2025 giải ngân hơn 4.950 tỷ đồng, đạt 84,5%. Tổng số vốn ngân sách trung ương năm 2025 chuyển nguồn sang năm 2026 trên 651 tỷ đồng. Tính đến ngày 20/6/2026, đã làm thủ tục và giải ngân thanh toán được tổng số tiền trên 137 tỷ đồng, đạt 21,1% tổng kế hoạch.

Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Vinh Tơr phát biểu tại buổi làm việc

Thực hiện Chương trình MTQG 1719, Sơn La đã hoàn thành 21 chỉ tiêu thuộc 9 nhóm mục tiêu của Chương trình. Đến nay, tỷ lệ trường, lớp học được kiên cố hóa đạt 73,3%; đồng bào DTTS tham gia bảo hiểm y tế đạt 83,4%; tỷ lệ hộ được xem truyền hình đạt 95%; phụ nữ mang thai được khám thai định kỳ đạt 65%...

Ông Đặng Ngọc Hậu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La phát biểu tại buổi làm việc

Bên cạnh những kết quả tích cực, Sơn La vẫn còn nhiều mục tiêu khó hoàn thành, như: việc giải quyết đất ở; hỗ trợ đất sản xuất, chuyển đổi nghề; mục tiêu giảm số xã, bản đặc biệt khó khăn...

Theo ông Nguyễn Viết Hưng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Sơn La, một số chỉ tiêu chưa đạt do nguồn lực hạn chế, địa hình miền núi phức tạp, dân cư phân tán, thiên tai thường xuyên. Tỷ lệ hộ nghèo còn cao, việc đầu tư hạ tầng gặp khó khăn. Một số hộ chưa đủ điều kiện hỗ trợ đất ở, đất sản xuất; nhu cầu học nghề thấp khiến chuyển đổi nghề chưa hiệu quả. Tỉnh đã rà soát, điều chuyển vốn sang các dự án có khả năng triển khai tốt hơn để đẩy nhanh giải ngân.

Đề xuất gần 2.900 tỷ đồng thực hiện Chương trình MTQG 417

Đối với Chương trình MTQG 417, tỉnh Sơn La đề xuất nhu cầu vốn hơn 2.879 tỷ đồng để đầu tư các nội dung cấp thiết tại vùng đồng bào DTTS và miền núi. Trong đó, tỉnh kiến nghị hơn 1.423 tỷ đồng đầu tư công trình nước sinh hoạt tập trung; 100 tỷ đồng hỗ trợ phát triển điện sinh hoạt; hơn 1.355 tỷ đồng thực hiện các dự án sắp xếp dân cư, hỗ trợ nhà ở, đất ở, đất sản xuất, tái định cư và phòng, chống sạt lở...

Ông Nguyễn Viết Hưng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Sơn La phát biểu tại buổi làm việc

Tỉnh Sơn La đề nghị Trung ương sớm ban hành hướng dẫn quản lý nguồn vốn, giao kế hoạch đầu tư công trung hạn, cho phép lồng ghép các dự án có cùng đối tượng thụ hưởng, sử dụng linh hoạt nguồn vốn; đồng thời nghiên cứu cơ chế đặc thù đối với xã biên giới, xã an toàn khu, xã khu vực III.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La Đặng Ngọc Hậu cho biết: Mặc dù đã có những bước phát triển, nhưng Sơn La vẫn là tỉnh còn nhiều xã đặc biệt khó khăn, tỷ lệ đồng bào DTTS cao, phụ thuộc lớn vào ngân sách Trung ương, nên mục tiêu tự cân đối ngân sách địa phương là thách thức lớn.

Ông Đặng Ngọc Hậu cũng đề Trung ương sớm hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn, đồng thời nghiên cứu bổ sung các cơ chế linh hoạt hơn trong quản lý, điều hành và giải ngân vốn, nhằm tạo điều kiện để các địa phương miền núi, vùng đồng bào DTTS triển khai Chương trình MTQG hiệu quả, sát với điều kiện thực tiễn.

Tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ cấp thiết

Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Vinh Tơr đánh giá cao sự chủ động, quyết liệt của tỉnh Sơn La trong lãnh đạo, chỉ đạo triển khai các chính sách dân tộc. Thứ trưởng đề nghị tỉnh Sơn La tiếp tục rà soát, hoàn thành các nhiệm vụ còn dang dở của Chương trình MTQG 1719; sử dụng hiệu quả nguồn vốn được kéo dài thời gian thực hiện đến năm 2026, tránh lãng phí nguồn lực.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La phát biểu tại buổi làm việc

Đối với giai đoạn 2026-2030, Thứ trưởng đề nghị tỉnh Sơn La cần xác định rõ thứ tự ưu tiên đầu tư, tập trung giải quyết các vấn đề cấp thiết như: nhà ở, đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt, điện và hạ tầng thiết yếu. Đồng thời, đổi mới tư duy phát triển, chuyển từ sản xuất nông nghiệp đơn thuần sang phát triển kinh tế nông nghiệp theo chuỗi giá trị, nâng cao thu nhập cho người dân.

Đồng thời, quan tâm phát triển giáo dục, y tế, bảo tồn văn hóa; quản lý hiệu quả nguồn vốn sự nghiệp; phát huy vai trò giám sát của cộng đồng, chính quyền cơ sở và Người có uy tín; tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ cấp thiết.

Thứ trưởng cũng đề nghị tỉnh Sơn La cần quan tâm kiện toàn tổ chức bộ máy, nhân lực ngành công tác dân tộc và tôn giáo; đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu về dân tộc, tôn giáo, làm cơ sở hoạch định chính sách sát thực tiễn.

*Trước đó, Đoàn công tác của Bộ Dân tộc và Tôn giáo do Thứ trưởng Y Vinh Tơr làm Trưởng đoàn đã làm việc với UBND tỉnh Điện Biên về tình hình kết quả thực hiện Chương trình MTQG 1719 và nắm tình hình triển khai Chương trình MTQG 417.

Đoàn công tác Bộ Dân tộc và Tôn giáo làm việc với UBND tỉnh Điện Biên

Điện Biên là tỉnh miền núi, biên giới với hơn 663.000 dân, gồm 19 dân tộc cùng sinh sống; trong đó, đồng bào DTTS chiếm đa số. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh hiện có 45 xã, phường; trong đó 38 xã khu vực III, 14 xã biên giới và 923 thôn đặc biệt khó khăn.

Đây là địa bàn còn nhiều khó khăn khi tỷ lệ hộ nghèo đa chiều hiện ở mức 30,83%, phần lớn là hộ đồng bào DTTS. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ từ các chương trình, chính sách, diện mạo vùng khó khăn của tỉnh Điện Biên đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Thứ trưởng Y Vinh Tơr phát biểu tại buổi làm việc với tỉnh Điện Biên

Giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh Điện Biên được phân bổ hơn 4.712 tỷ đồng thực hiện Chương trình MTQG 1719. Đến hết năm 2025, tỉnh đã giải ngân hơn 4.689 tỷ đồng, đạt 99,5% kế hoạch. Năm 2026, địa phương tiếp tục đề xuất kéo dài thực hiện gần 293,6 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương; đến ngày 30/6 đã giải ngân hơn 83,5 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Minh Phú, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên, phát biểu tại buổi làm việc

Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Điện Biên, đến ngày 30/6/2026, tỉnh đã hoàn thành 15/30 chỉ tiêu của Chương trình MTQG 1719.

Theo đó, nhiều kết quả nổi bật đã được ghi nhận như: Tỷ lệ giảm nghèo vùng đồng bào DTTS đạt 5,4%/năm; 90% thôn có đường ô tô được cứng hóa; 98% đồng bào DTTS tham gia bảo hiểm y tế; tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi giảm còn 14,01%. Bình quân mỗi năm, tỉnh đào tạo nghề cho hơn 7.700 lao động và hỗ trợ nước sinh hoạt cho gần 30.000 hộ dân.

Tập trung tháo gỡ các chỉ tiêu chưa hoàn thành

Bên cạnh những kết quả đạt được, tỉnh Điện Biên hiện vẫn còn 14 chỉ tiêu chưa hoàn thành, chủ yếu liên quan đến việc đưa xã, thôn ra khỏi diện đặc biệt khó khăn; kiên cố hóa trường lớp; phát triển hạ tầng thông tin, điện, nước sinh hoạt; xây dựng nhà sinh hoạt cộng đồng; hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, nhà ở và sắp xếp ổn định dân cư. Còn 1 chỉ tiêu đang rà soát do mới sáp nhập thôn, bản.

Ông Nguyễn Thanh Sơn, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Điện Biên phát biểu tại buổi làm việc

Theo đánh giá của tỉnh Điện Biên, nguyên nhân chủ yếu do địa bàn rộng, địa hình phức tạp, nguồn lực đầu tư còn hạn chế, trong khi tỷ lệ hộ nghèo cao, nguy cơ tái nghèo còn lớn. Một số vấn đề xã hội như tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, suy dinh dưỡng trẻ em vẫn còn diễn biến phức tạp.

Ngoài ra, năng lực tổ chức thực hiện ở một số cơ sở còn hạn chế, nhất là sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy. Một bộ phận người dân vẫn còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ.

Bước vào giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Điện Biên đã thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, ban hành các văn bản hướng dẫn triển khai Chương trình MTQG. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành 26/26 chỉ tiêu phát triển vùng đồng bào DTTS và miền núi thông qua việc lồng ghép hiệu quả các nguồn lực đầu tư.

Đại diện Hội đồng Dân tộc của Quốc hội phát biểu tại buổi làm việc

Để đạt mục tiêu này, Điện Biên kiến nghị Trung ương tiếp tục quan tâm bố trí nguồn lực phù hợp, có cơ chế đặc thù đối với các tỉnh miền núi, biên giới. Đồng thời, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo điều kiện để địa phương chủ động tổ chức thực hiện.

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Nguyễn Minh Phú, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên, nhấn mạnh: Chương trình MTQG 1719 có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Theo ông Nguyễn Minh Phú, khó khăn lớn nhất hiện nay là năng lực thực hiện ở cấp cơ sở còn hạn chế, trong khi cán bộ cấp xã phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ sau sắp xếp tổ chức bộ máy. Vì vậy, cần tiếp tục nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, tăng cường kiểm tra, giám sát và hoàn thiện các tiêu chí phân bổ vốn phù hợp với từng địa bàn.

Tỉnh Điện Biên cũng đề nghị Trung ương sớm hoàn thiện cơ chế phối hợp, hướng dẫn chuyên môn, giúp địa phương triển khai chương trình đồng bộ, hiệu quả trong giai đoạn mới.

Tăng cường phân cấp gắn với kiểm tra, giám sát

Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Vinh Tơr ghi nhận những kết quả tỉnh Điện Biên đạt được trong triển khai Chương trình MTQG thời gian qua.

Thứ trưởng đề nghị địa phương tiếp tục rà soát mục tiêu, chỉ tiêu, xác định rõ nhiệm vụ ưu tiên, lộ trình thực hiện và giải pháp huy động nguồn lực phù hợp để hoàn thành mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030.

Ông Phùng Quốc Huy, Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về Dân tộc và Miền núi phát biểu tại buổi làm việc

Theo Thứ trưởng, địa phương cần xây dựng kế hoạch sát thực tế, tránh đầu tư dàn trải; tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực tác động trực tiếp đến đời sống người dân như: Phát triển sản xuất, giáo dục, y tế, giảm nghèo bền vững và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Cùng với đó, tỉnh cần tăng cường phân cấp gắn với kiểm tra, giám sát; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa dữ liệu quản lý; phát huy lợi thế từng vùng, bảo tồn giá trị văn hóa, tạo động lực phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS và miền núi.