Mô hình chính quyền địa phương 02 cấp gắn liền với sự phân định lại thẩm quyền, mở rộng phạm vi phân cấp, phân quyền và điều chỉnh căn bản quy trình tiếp nhận, xử lý công việc trực tiếp với người dân và doanh nghiệp.

Kết quả khảo sát nhu cầu từ 1.566 công chức thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, nghiệp vụ cấp xã do Đại học Kinh tế quốc dân tiến hành, cho thấy có tới 230 người được bố trí vào vị trí việc làm mới, 250 người nhận nhiệm vụ chuyên môn mới và 298 người được giao thêm nhiệm vụ kiêm nhiệm.

Khi phân tích nguyên nhân ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả công vụ, ngoài áp lực khối lượng công việc lớn, có 278 ý kiến phản ánh chưa nắm bắt đầy đủ kiến thức chuyên môn, 402 ý kiến cho biết chuyên ngành đào tạo ban đầu chưa thực sự phù hợp với yêu cầu vị trí mới được giao, 246 trường hợp lúng túng khi xử lý tình huống phát sinh và 219 công chức cho biết mong muốn được hướng dẫn chi tiết trong thực hiện các tác vụ hang ngày. Đáng chú ý, 71,1% công chức được khảo sát chưa từng tham gia khóa bồi dưỡng nào liên quan đến vị trí việc làm hiện tại trong vòng 12 tháng gần nhất.

Việc trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ của vị trí việc làm (mới) đối với công chức cấp xã có ý nghĩa quan trọng nhằm bảo đảm hiệu quả vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp

Trước khoảng trống về năng lực thực tiễn đó, Quyết định số 700/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ xác định quan điểm tập trung trang bị kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ và rèn luyện kỹ năng thực thi công vụ, kịp thời đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm (mới) và mô hình tổ chức bộ máy mới. Đề án quán triệt phương châm "thiếu gì học nấy", "vừa học vừa làm", bảo đảm duy trì hoạt động bình thường, liên tục của các cơ quan, đơn vị tại cơ sở.

Nhằm giải quyết dứt điểm các vướng mắc chuyên môn cho đội ngũ nhân sự cơ sở, Thủ tướng Chính phủ giao mục tiêu cụ thể cho giai đoạn 2026-2028: căn cứ tình hình thực tiễn, các địa phương khẩn trương rà soát, lập danh sách và cử cán bộ, công chức cấp xã chưa đáp ứng yêu cầu về chuyên môn của vị trí việc làm (mới) đi bồi dưỡng kiến thức chuyên môn chuyên ngành.

Đề án đặt mốc hoàn thành đến hết năm 2028 bảo đảm 100% cán bộ, công chức cấp xã thuộc nhóm đối tượng đặc thù này phải được cử đi bồi dưỡng. Khóa bồi dưỡng được thiết kế tập trung trong thời gian 03 tháng, được tổ chức linh hoạt trong hoặc ngoài giờ hành chính, trực tiếp kết hợp trực tuyến để tạo điều kiện tối đa cho cán bộ vừa học tập vừa thực hiện nhiệm vụ được giao.

Quyết định số 700/QĐ-TTg cũng quy định rõ cơ chế công nhận kết quả bồi dưỡng. Cán bộ, công chức cấp xã sau khi hoàn thành khóa bồi dưỡng và được cấp chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức chuyên môn chuyên ngành sẽ được xem là đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn đối với vị trí việc làm mới, phân công nhiệm vụ mới hoặc bổ sung nhiệm vụ mới, đồng thời đáp ứng yêu cầu theo khung năng lực vị trí việc làm quy định. Đây là giải pháp mang tính đột phá, vừa tháo gỡ điểm nghẽn về chuẩn hóa chức danh, vừa tạo động lực giúp cán bộ yên tâm công tác, đáp ứng ngay các nhiệm vụ được phân cấp.

Thực hiện nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ phân công tại Quyết định số 700/QĐ-TTg, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Kế hoạch số 829/KH-BGDĐT và Quyết định số 2415/QĐ-BGDĐT giao Đại học Kinh tế Quốc dân chủ trì nghiên cứu, xây dựng Chương trình bồi dưỡng kiến thức chuyên môn chuyên ngành cho nhóm đối tượng đặc thù này.

Chương trình được xây dựng theo chuẩn năng lực cấp độ 2, kết nối chặt chẽ giữa yêu cầu vị trí việc làm với kết quả đầu ra công việc. Cấu trúc tổng thể gồm 34 mô-đun với 177 chuyên đề, tổ chức trong 12 tuần (tương đương 168 tiết), bao gồm 01 mô-đun nền tảng dùng chung về phương pháp, kỹ năng và công cụ thực thi công vụ cấp xã (12 chuyên đề, 84 tiết) kết hợp với 01 mô-đun chuyên môn, chuyên ngành tương ứng với vị trí việc làm đảm nhiệm (05 chuyên đề, 70 tiết) cùng các nội dung thu hoạch, giải trình và thi đánh giá. Trong đó, trên 60% thời lượng được dành cho thực hành, giải quyết hồ sơ tình huống và thao tác trên công cụ số.

Nhằm hoàn thiện khung chương trình bảo đảm tính chuẩn xác và khả thi khi áp dụng tại cấp cơ sở, ngày 15/9/2026, Đại học Kinh tế Quốc dân đã tổ chức Hội thảo khoa học để lấy ý kiên góp ý, hoàn thiện Chương trình bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã theo Quyết định số 700/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, thu hút sự tham gia của đông đảo đại biểu các Bộ, ngành trung ương, chính quyền địa phương, chuyên gia, nhà quản lý, nhà khoa học. Kết quả Hội thảo là cơ sở quan trọng để Đại học Kinh tế Quốc dân cùng các chuyên gia thuộc các Bộ, Sở, ngành chuyên môn hoàn thiện nội dung chương trình.

Song hành cùng giải pháp chuẩn hóa năng lực, ngày 02/10/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 381/2026/NĐ-CP quy định chế độ phụ cấp công vụ đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, đặc khu với mức hưởng 55% mức lương hiện hưởng cộng phụ cấp chức vụ lãnh đạo và thâm niên vượt khung, tăng 30% so với trước đây và áp dụng từ ngày 01/7/2026. Quyết sách ưu tiên này xuất phát từ kết quả sơ kết một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, khẳng định sự quan tâm sâu sắc của Trung ương đối với cấp cơ sở - nơi trực tiếp gánh vác khối lượng công việc lớn và phục vụ Nhân dân.

Sự kết hợp đồng bộ giữa nhiệm vụ bồi dưỡng, nâng cao năng lực theo Quyết định số 700/QĐ-TTg với chính sách đãi ngộ thiết thực từ Nghị định số 381/2026/NĐ-CP đã tạo nên đòn bẩy toàn diện cả về trách nhiệm lẫn quyền lợi.

Quá trình này không chỉ tháo gỡ căn cơ về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho những nhân sự được bố trí ở vị trí việc làm mới, mà còn củng cố vững chắc niềm tin, động lực công tác để bộ máy chính quyền cấp xã vận hành thông suốt, liêm chính, chuyên nghiệp và phục vụ hiệu quả người dân, doanh nghiệp trong mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.