Thực tiễn việc thực hiện chính sách mới đối với người có uy tín

09:28 AM 03/11/2026 |   Lượt xem: 13 |   In bài viết | 

Phát huy vai trò người có uy tín từ những việc làm cụ thể

Trong đời sống cộng đồng các dân tộc thiểu số, người có uy tín giữ vai trò quan trọng trong tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; góp phần phát triển kinh tế - xã hội, gìn giữ bản sắc văn hóa và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc. Sự tín nhiệm của cộng đồng không chỉ đến từ tuổi tác, vị trí trong thôn, làng mà còn được khẳng định qua những đóng góp và việc làm cụ thể.

Tại làng Lung Leng, xã Sa Bình, tỉnh Quảng Ngãi, ông A Lủi, người có uy tín trong cộng đồng dân tộc Gia Rai, được người dân biết đến bởi nhiều năm gắn bó với nghề đẽo thuyền độc mộc và các hoạt động gìn giữ văn hóa truyền thống.

Trong ngôi nhà bên dòng sông Pô Kô, ông A Lủi vẫn lưu giữ 6 chiếc thuyền độc mộc, trong đó có 4 chiếc do chính tay ông chế tác. Không chỉ giữ nghề truyền thống được cha truyền lại, ông còn tham gia duy trì hoạt động đua thuyền độc mộc của làng, góp phần bảo tồn một nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Gia Rai.

Sự tín nhiệm đối với ông A Lủi còn thể hiện qua việc tham gia các hoạt động chung của cộng đồng. Khi địa phương lấy ý kiến về phương án sáp nhập thôn Lung Leng với thôn Bình Loong, ông đã nắm bắt, phản ánh sự đồng thuận của người dân hai thôn đối với chủ trương sắp xếp.

Từ việc gìn giữ nghề truyền thống đến tham gia các công việc của thôn, làng, ông A Lủi cho thấy vai trò của người có uy tín không chỉ giới hạn trong tuyên truyền chính sách mà còn gắn với việc bảo tồn văn hóa, kết nối cộng đồng và tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Ở xã Ngọk Réo, những người am hiểu phong tục, tập quán và có tiếng nói trong cộng đồng cũng tham gia tích cực vào hoạt động phổ biến pháp luật.

Trong tháng 9/2026, các hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật được tổ chức tại nhà rông ở các thôn Đăk Duông, Kon Rôn Stiu, Kon Bơ Băn và Kon Gu II. Những nội dung về chính sách dân tộc, tôn giáo, hôn nhân và gia đình, phòng, chống tảo hôn được truyền đạt bằng hình ảnh và các tình huống gần gũi với đời sống.

Già làng A Ngơ ở thôn Đăk Duông đánh giá những buổi tuyên truyền giúp ông hiểu rõ hơn mục đích, ý nghĩa của các chính sách hỗ trợ người dân. Sau khi tham dự, ông cho biết sẽ tiếp tục truyền đạt những kiến thức đã tiếp thu đến bà con trong thôn.

Những trường hợp thực tế này cho thấy, để chính sách đến được với người dân, bên cạnh vai trò của cơ quan quản lý nhà nước, rất cần sự tham gia của những cá nhân có khả năng kết nối, giải thích và vận động cộng đồng bằng những phương thức phù hợp với đời sống, phong tục, tập quán của đồng bào.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để tiếp tục nâng cao chất lượng lựa chọn, công nhận và thực hiện chính sách đối với người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Nhà rông văn hóa tại xã Đăk Tờ Kan, tỉnh Quảng Ngãi

Sắp xếp thôn, làng đặt ra yêu cầu mới trong lựa chọn người có uy tín

Cùng với việc sắp xếp đơn vị hành chính, quá trình tổ chức lại thôn, làng đang làm thay đổi quy mô địa bàn dân cư, phạm vi quản lý và mối quan hệ cộng đồng tại nhiều địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Tại Quảng Ngãi, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố được triển khai trên diện rộng trong năm 2026. Trong quá trình này, người có uy tín, già làng, trưởng thôn và những cá nhân tiêu biểu trong cộng đồng đã tham gia tuyên truyền, vận động, giúp người dân hiểu rõ chủ trương, chính sách và tạo sự đồng thuận đối với phương án tổ chức lại địa bàn dân cư.

Ở xã Đăk Tờ Kan, việc sắp xếp 16 thôn thành 5 thôn là một ví dụ. Quá trình lấy ý kiến nhân dân không chỉ liên quan đến quy mô, tên gọi thôn mới mà còn gắn với đời sống văn hóa và mối quan hệ giữa các cộng đồng dân cư.

Ông A Vinh, khi đó là Trưởng thôn Mô Pành, cho biết người dân đồng thuận với phương án sáp nhập ba thôn Mô Pành, Đăk Trăng và Ngọc Năng 2 thành thôn Tea Uyn. Tên gọi Tea Uyn được lựa chọn theo tên một dòng suối gắn bó với các làng cũ, thể hiện sự quan tâm đến yếu tố văn hóa, truyền thống trong quá trình sắp xếp.

Tuy nhiên, khi nhiều thôn được tổ chức lại thành một đơn vị mới, địa bàn rộng hơn và số hộ dân tăng lên, việc lựa chọn người có uy tín cũng đặt ra yêu cầu phù hợp với đặc điểm cộng đồng sau sắp xếp.

Người được lựa chọn không chỉ cần có sự tín nhiệm của người dân tại một làng cũ mà còn phải có khả năng quy tụ, vận động và tạo sự đồng thuận trong phạm vi thôn mới.

Những vấn đề này đã được quan tâm khi xây dựng, hoàn thiện chính sách đối với người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Ngày 04/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 307/2026/NĐ-CP quy định về lựa chọn, công nhận, chính sách đối với người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và chính sách thăm hỏi, chúc mừng, tặng quà, động viên, gặp mặt, biểu dương, tôn vinh đối với một số tổ chức, cá nhân người dân tộc thiểu số. Nghị định có hiệu lực từ ngày 20/9/2026.

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là điều chỉnh thẩm quyền công nhận người có uy tín về Chủ tịch UBND cấp xã, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Theo quy định, mỗi thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số hoặc thôn của xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số được lựa chọn, công nhận một người có uy tín. Riêng đối với thôn thành lập mới do sắp xếp, sáp nhập từ ngày 26/5/2026, Chủ tịch UBND cấp xã căn cứ tình hình thực tế quyết định số lượng người có uy tín, nhưng không vượt quá tổng số người có uy tín của các thôn trước khi sáp nhập.

Quy định này tạo điều kiện để địa phương xem xét đặc điểm dân cư, phạm vi địa bàn và thực trạng đội ngũ người có uy tín sau sắp xếp, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế.

Đồng thời, Nghị định yêu cầu việc lựa chọn người có uy tín phải bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch, khách quan và tôn trọng quyền làm chủ của cộng đồng dân cư.

Hội nghị lựa chọn phải có sự tham gia của ít nhất hai phần ba số hộ gia đình trong thôn. Người được lựa chọn phải nhận được sự thống nhất của trên 50% tổng số hộ gia đình trong thôn thông qua bỏ phiếu hoặc biểu quyết.

Như vậy, việc lựa chọn người có uy tín không đơn thuần là xác định một cá nhân tiêu biểu theo đánh giá của chính quyền mà phải xuất phát từ sự tín nhiệm thực chất của cộng đồng.

Trong bối cảnh sắp xếp thôn, làng, yêu cầu này càng có ý nghĩa quan trọng nhằm bảo đảm người được công nhận có khả năng tập hợp, vận động nhân dân, góp phần thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách tại cơ sở.

Chính sách mới gắn với yêu cầu nâng cao năng lực, bảo đảm điều kiện hoạt động

Bên cạnh lựa chọn, công nhận đúng người, việc thực hiện đầy đủ chính sách, nâng cao năng lực và bảo đảm điều kiện hoạt động có ý nghĩa quan trọng đối với phát huy vai trò của người có uy tín.

Theo Báo cáo số 226/BC-SDTTG ngày 05/9/2026 của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Quảng Ngãi, trong 9 tháng đầu năm 2026, Sở đã tổ chức 4 đoàn đại biểu người có uy tín đi học tập kinh nghiệm tại các tỉnh, thành phố; hỗ trợ 11 trường hợp người có uy tín bị ốm đau; đồng thời phối hợp với các cơ quan báo chí cung cấp ấn phẩm thông tin cho người có uy tín.

Trong khuôn khổ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia, Sở cũng tổ chức 12 lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho người có uy tín, già làng và trưởng thôn.

Đáng chú ý, nội dung bồi dưỡng từng bước được mở rộng, gắn với những yêu cầu mới trong phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tháng 8/2026, Sở Dân tộc và Tôn giáo Quảng Ngãi tổ chức lớp tập huấn nâng cao năng lực cho 260 học viên là cán bộ thôn, người có uy tín và thành viên các lực lượng cộng đồng tại khu vực phía Tây của tỉnh.

Ngoài kiến thức về Chương trình mục tiêu quốc gia, các học viên được tiếp cận nội dung về xúc tiến thương mại, phát triển sản phẩm OCOP, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, kỹ năng quảng bá sản phẩm trên nền tảng số.

Đây là những kiến thức thiết thực, giúp người có uy tín và lực lượng nòng cốt tại cộng đồng nâng cao khả năng tiếp nhận thông tin, vận động người dân phát triển sản xuất, ứng dụng công nghệ và từng bước thay đổi phương thức tổ chức kinh tế hộ gia đình.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy việc phát huy vai trò của người có uy tín cần được quan tâm thường xuyên hơn, nhất là điều kiện để họ tham gia hoạt động cộng đồng.

Tại xã Đăk Tờ Kan, ông Trần Thanh Hoàng, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết, người có uy tín chủ yếu tham gia tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chủ trương, chính sách và những nhiệm vụ tại thôn, làng.

Nhiều người có uy tín tại địa phương là những cá nhân có kinh nghiệm phát triển kinh tế, có tiếng nói trong cộng đồng. Chính kết quả lao động, sản xuất và sự gương mẫu trong đời sống đã tạo nên sự tin tưởng của người dân đối với họ.

Theo ông Hoàng, địa phương duy trì việc thăm hỏi, động viên, mời người có uy tín tham gia các hoạt động tuyên truyền, tập huấn theo kế hoạch. Tuy nhiên, trong thực tế, người có uy tín chưa có chế độ hỗ trợ cố định hằng tháng như một số chức danh hoạt động ở thôn.

Từ đó, ông đề xuất quan tâm hơn đến cơ chế động viên, hỗ trợ để khuyến khích người có uy tín tham gia thường xuyên, tích cực vào những công việc chung của cộng đồng.

Ý kiến từ cơ sở cho thấy việc thực hiện chính sách không chỉ cần bảo đảm các chế độ thăm hỏi, động viên mà còn phải gắn với yêu cầu nâng cao năng lực và tạo điều kiện để người có uy tín phát huy vai trò trong những nhiệm vụ cụ thể.

Nghị định số 307/2026/NĐ-CP đã quy định nhiều nội dung nhằm đáp ứng yêu cầu này.

Theo đó, người có uy tín được tập huấn, bồi dưỡng và cung cấp thông tin hằng năm về chủ trương, chính sách, pháp luật, tình hình phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và các kỹ năng cần thiết.

Đáng chú ý, nội dung bồi dưỡng được bổ sung kiến thức, kỹ năng khai thác, sử dụng và xử lý thông tin trên Internet, mạng xã hội; kỹ năng hòa giải, tuyên truyền và vận động quần chúng.

Nghị định cũng quy định cụ thể các chính sách cung cấp thông tin, tham quan, học tập kinh nghiệm, thăm hỏi khi ốm đau, hỗ trợ khi gia đình gặp khó khăn đột xuất, biểu dương và khen thưởng người có uy tín.

Đây là cơ sở để địa phương thực hiện chính sách đồng bộ, đúng đối tượng, đồng thời từng bước nâng cao chất lượng hoạt động của đội ngũ người có uy tín trong bối cảnh mới.

Tuy nhiên, các hình thức hỗ trợ nêu trên cần được phân biệt với chế độ phụ cấp cố định hằng tháng. Nghị định không quy định một khoản phụ cấp hằng tháng áp dụng chung cho tất cả người có uy tín. Việc xem xét hỗ trợ bổ sung phải căn cứ quy định pháp luật, điều kiện thực tế và thẩm quyền của địa phương.

Nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong thực hiện chính sách

Một trong những yêu cầu quan trọng khi triển khai Nghị định số 307/2026/NĐ-CP là nâng cao trách nhiệm của chính quyền cấp xã trong lựa chọn, công nhận, quản lý và phát huy vai trò người có uy tín.

Theo quy định mới, Chủ tịch UBND cấp xã trực tiếp quyết định công nhận, đưa ra khỏi danh sách, thay thế, bổ sung người có uy tín và chỉ đạo rà soát, đánh giá hằng năm theo các tiêu chí đã được quy định.

Việc phân cấp này tạo điều kiện để chính quyền cơ sở chủ động hơn trong nắm bắt tình hình, đánh giá mức độ tín nhiệm và kịp thời thực hiện các thủ tục liên quan đến người có uy tín.

Tuy nhiên, cùng với thẩm quyền được giao, chính quyền cấp xã cần chú trọng chất lượng rà soát, lựa chọn, bảo đảm công khai, dân chủ và phù hợp với đặc điểm từng cộng đồng, nhất là những thôn mới được hình thành sau sắp xếp.

Bên cạnh đó, cần duy trì cung cấp thông tin, tổ chức bồi dưỡng, tạo điều kiện để người có uy tín tham gia tuyên truyền, vận động và phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân.

Việc đánh giá hiệu quả thực hiện chính sách cũng cần gắn với những đóng góp cụ thể của người có uy tín trong phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững, gìn giữ bản sắc văn hóa, hòa giải ở cơ sở và xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước về công tác dân tộc, Nghị định xác định trách nhiệm của Bộ Dân tộc và Tôn giáo trong hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện; xây dựng tài liệu, tổ chức tập huấn, bồi dưỡng, cung cấp thông tin và thực hiện các hoạt động biểu dương, tôn vinh người có uy tín.

Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương, địa phương và chính quyền cấp xã có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm chính sách được thực hiện thống nhất, đúng đối tượng và phù hợp với điều kiện thực tế.

Từ những câu chuyện cụ thể tại Quảng Ngãi có thể thấy, người có uy tín đang tham gia vào nhiều lĩnh vực của đời sống cộng đồng, từ gìn giữ văn hóa truyền thống, tuyên truyền pháp luật đến vận động nhân dân thực hiện các chủ trương liên quan đến tổ chức và phát triển thôn, làng.

Việc triển khai Nghị định số 307/2026/NĐ-CP là cơ sở để tiếp tục nâng cao chất lượng lựa chọn, công nhận và thực hiện chính sách đối với người có uy tín. Trong đó, yêu cầu quan trọng không chỉ là bảo đảm đầy đủ chế độ theo quy định mà còn phải phát huy sự tín nhiệm, kinh nghiệm, hiểu biết và trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với cộng đồng.

Khi được lựa chọn đúng, được cung cấp thông tin và tạo điều kiện phát huy năng lực, người có uy tín sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa chính quyền với nhân dân, góp phần đưa chính sách dân tộc vào cuộc sống và thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Thành Long