Tỉnh Khánh Hòa hiện có 34 dân tộc thiểu số với 266.284 người, chiếm 11,79% dân số toàn tỉnh; đông nhất là đồng bào Raglai và đồng bào Chăm. Toàn tỉnh có 28 xã, phường và 224 thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó có 108 thôn đặc biệt khó khăn.

Địa bàn rộng, dân cư phân tán và điều kiện phát triển còn chênh lệch đòi hỏi chính sách phải sát thực tế. Những năm qua, tỉnh đã lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia với chính sách an sinh, giáo dục, y tế, hỗ trợ sản xuất và bảo tồn văn hóa, từng bước cải thiện hạ tầng, sinh kế và khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội của người dân, từng bước đáp ứng tốt hơn nhu cầu sinh hoạt, học tập, chăm sóc sức khỏe, sản xuất và phát triển kinh tế của người dân; quốc phòng, an ninh được củng cố, giữ vững; khối đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được tăng cường.

Triển khai có hiệu quả các chương trình phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, sâu sát của các cấp ủy đảng; sự điều hành quyết liệt của chính quyền các cấp; sự phối hợp chặt chẽ của các sở, ban, ngành, địa phương cùng với sự đồng thuận, nỗ lực vươn lên của Nhân dân, việc triển khai thực hiện các chương trình, chính sách dân tộc, chính sách an sinh xã hội tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN) trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa đã đạt được nhiều kết quả tích cực.

Theo thông tin được tỉnh công bố về kết quả giai đoạn 2021-2025, thu nhập bình quân của đồng bào dân tộc thiểu số đạt khoảng 34 triệu đồng/người/năm, tăng hơn hai lần so với năm 2020; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 6% mỗi năm. Tuy nhiên, hạ tầng ở một số địa bàn vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; đời sống của một bộ phận đồng bào còn khó khăn; khả năng tiếp cận dịch vụ công và khai thác tiềm năng kinh tế chưa đồng đều.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ người dân tộc thiểu số tham gia bảo hiểm y tế trên địa bàn tỉnh đạt 100%. Chính sách hỗ trợ ăn trưa cho trẻ em mầm non tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được thực hiện với mức 330.000 đồng/trẻ/tháng. Toàn tỉnh cũng tổ chức 21 hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật với hơn 3.120 lượt đại biểu tham dự, góp phần đưa thông tin chính sách đến gần hơn với cơ sở.

Tỉnh chú trọng phát huy vai trò của người có uy tín trong vận động người dân phát triển sản xuất, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo đảm an ninh, trật tự. Dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ và Tết Ramưwan năm 2026, tỉnh thăm, tặng 190 phần quà cho 190 người có uy tín; phối hợp tặng quà 28 người có uy tín tại 3 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Bên cạnh đó, bảo tồn văn hóa đang ngày càng được chú trọng, gắn với chuyển đổi số và phát triển du lịch. Ngày 27/6/2026, Nền tảng số di sản văn hóa Chăm tại Khánh Hòa được ra mắt, hướng tới số hóa tư liệu, hiện vật, di tích, lễ hội và các giá trị văn hóa phi vật thể; tạo lập kho dữ liệu phục vụ nghiên cứu, quản lý, bảo tồn, quảng bá di sản và phát triển du lịch thông minh.

Hướng tới phát triển toàn diện, bền vững

Tuy nhiên, hiện nay Khánh Hòa vẫn đối mặt không ít thách thức. Báo cáo 6 tháng đầu năm chỉ rõ giảm nghèo tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi chưa thật sự bền vững; nguy cơ tái nghèo còn cao do sinh kế phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, cán bộ cấp xã làm công tác dân tộc phần lớn kiêm nhiệm, trong khi yêu cầu quản lý địa bàn ngày càng cao.

Tiến độ giải ngân nguồn vốn chuyển tiếp của Chương trình mục tiêu quốc gia cũng cần được đẩy nhanh. Tính đến tháng 7/2026, Khánh Hòa giải ngân đạt 19,02% kế hoạch; trong đó vốn đầu tư đạt 12,23%, kinh phí sự nghiệp đạt 23,42%. Nhiệm vụ đặt ra là tăng cường kiểm tra, giám sát, tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện thủ tục và nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng đối tượng, đúng mục tiêu.

Trong thời gian tới, tỉnh xác định mục tiêu phát triển toàn diện, bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số; từng bước thu hẹp khoảng cách về mức sống, thu nhập và trình độ phát triển so với bình quân chung của tỉnh. Trọng tâm là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo tồn bản sắc văn hóa, củng cố hệ thống chính trị cơ sở, tăng cường khối đại đoàn kết và giữ vững quốc phòng, an ninh.

Đến năm 2030, Khánh Hòa phấn đấu nâng thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng một nửa mức bình quân chung của cả nước; cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn; 100% xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt chuẩn nông thôn mới; giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều xuống dưới 10%. Tỉnh cũng đặt mục tiêu trên 85% số thôn, xã có hệ thống hạ tầng thiết yếu đáp ứng yêu cầu phát triển và đời sống; cơ bản giải quyết tình trạng thiếu đất ở, nhà ở, đất sản xuất và nước sinh hoạt theo quy hoạch.

Để tạo sinh kế bền vững, tỉnh định hướng phát triển nông, lâm nghiệp hàng hóa, kinh tế dưới tán rừng, nông nghiệp sinh thái và các mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Du lịch canh nông, du lịch sinh thái gắn với văn hóa bản địa cũng là hướng đi phù hợp, góp phần chuyển hóa tiềm năng địa phương thành nguồn lực phát triển, đồng thời giữ gìn bản sắc cộng đồng.

Mục tiêu đến năm 2030 có 40% lao động người dân tộc thiểu số biết làm các ngành, nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch và dịch vụ; 80% hộ nông dân người dân tộc thiểu số biết làm kinh tế nông - lâm nghiệp hàng hóa. Để đạt mục tiêu, đào tạo nghề cần gắn với nhu cầu thị trường và khả năng tạo việc làm sau đào tạo; đồng thời mở rộng tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi, hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, phát triển kinh tế hộ và kinh tế cộng đồng.

Khánh Hòa đang từng bước hình thành cách tiếp cận toàn diện hơn đối với công tác dân tộc: lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả thụ hưởng làm thước đo, gắn đầu tư phát triển với bảo tồn văn hóa. Khi nguồn lực được phân bổ kịp thời, chính sách được tổ chức sát địa bàn và người dân tham gia tích cực, mục tiêu thu hẹp khoảng cách phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số sẽ có thêm nền tảng vững chắc để trở thành hiện thực.